فضايل و احكام قربانی

بازدیدها: 3052

Rate this post

فضايل و احكام قربانی

اضحيه بمعني چيزيست كه ذبح كرده ميشود بر وجه تقرب از شتر گاو وگوسفند در وقت مخصوص كه آنرا قرباني گويند ، حكم قرباني در تمام شرايع الهي هميشه موجود بوده ودر نظام عبادي هر امتي حيثيت يك بخش ضروري را داشته است خداوند متعال مي فرمايد: « ومعين ساخته ايم براي هر امتي طريق قرباني را كه ياد كنند نام خدا را بر آنچه داده شده است ايشان را از چهار پايان « سوره حج 34»

يعني قرباني در نظام هر شريعتي وجود داشته البته در زمانه هاي مختلف اماكن مختلف وشرايع مختلف داراي تفصيلات جداگانه يي بوده است. در حاليكه به طور اصولي در همه شرايع آسماني قرباني حيوان صرف براي خداوند متعال وبنام او بوده است چنانچه خداوند مي فرمايد: فالذكرواسم الله عليها» پس ياد كنيد نام خداوند را بر آن. بر حيوانات نام خداوند گرفتن بيان بسيار بليغ است، يعني اگر حيوان را ذبح كنيد بنام خداوند ذبح نماييد وبراي رضاي او ذبح كنيد زيرا او اين حيوانات را براي استفاده اي شما خلق كرده وشما را بر آنها مسلط نموده واوست كه در آنها براي شما انواع منافع را نهاده است.

فضايل و احكام قربانی

معني حقيقي قرباني:

مردم قبل از اسلام قرباني كرده وگوشت آنرا آورده جلو بيت الله گذاشته وخون آنرا به ديوار هايش مي زدند خداوند متعال مي فرمايد« خداوند به اين گوشت وخون ضرورت ندارد بلكه ارزش حقيقي در احساساتي ميباشد كه هنگام قرباني در دل موجزن بوده باشد، قرباني عبارت از گوشت وخون نبوده بلكه عبارت از اين حقيقت است كه همه چيز ما از خداوند بوده وبراي قرباني راه او ميباشد. قرباني كننده صرف بر گلوي حيوان تيغ نمي كشد بلكه بر گلوي تمام خواسته هاي ناپسنديده اي خويش تيغ كشيده وآنها را بدور مي افگند اگر قرباني بدون چنين روحيه اي  باشد سنت ابراهيم واسماعيل«ع» نبوده بلكه يكه عنعنه ورواج ملي ميباشد كه باعث فراواني گوشت وپوست گشته اما موجب تقوي كه روح قرباني است نمي شود. خداوند متعال مي فرمايد« هر گز نمي رسد به خداوند گوشت قرباني ها ونه خون آنها وليكن ميرسد به وي پرهيزگاري از شما» « سوره حج»

قرباني اگر تقوي را با خود همراه نداشته باشد نزد خداوند هيچگونه ارزشي ندارد ودر بارگاه الهي عملي مقبول است كه اساس آن بر تقوي باشد چنانچه خداوند متعال مي فرمايد« جز اين نيست كه خداوند قبول مي كند از متقيان.

فضايل قرباني:

رسول معظم اسلام در مورد فضايل قرباني احاديث بسياري دارند كه از آْنجمله ازحضرت عائشة صديقه «رض» روايت است كه رسول الله «ص» فرمودند: « ماعمل ابن آدم من عمل يوم النحر احب الي الله من اهراق الدم ليأتي يوم القيمة بقرونها واشعارها واظلافها وان الدم ليقع من الله بمكان قبل ان يقع بالارض فطيبوا بها نفسا» « رواه الترمذي وابن ماجه» در روز نحر يعني روز عيد اضحي هيچ عمل فرزند آدم نزد الله محبوب تر از قرباني كردن نيست وجانور قرباني در روز قيامت با شاخها ، موها وسمهاي خود زنده شده مي آيد وقبل از ريختن خون قرباني بر زمين به مقام رضا ومقبوليت خداوند متعال مي رسد پس اي بندگان خدا با آرامش خاطر ومسرت تمام قرباني كنيد.

از حضرت حسين بن علي «رض» روايت است كه رسول الله «ص» فرمودند: « من ضحي طيبة نفسه محتسبا لاضحيته كانت له حجابا من النار» « رواه الطبراني في الكبير الترغيب والترهيب همان» كسي كه به خوشحالي وپاكي نفس خود قرباني مي كند وطلب ثواب وقرب خداوند را مينمايد به قرباني خود، مي باشد براي او حجابي از آتش دوزخ.

وقت قرباني:

وقت قرباني از طلوع صبح روز دهم ذي الحجه آغاز مي شود. ووقت آن تا پيش از غروب روز دوازدهم ذي الحجه ادامه مي يابد. مگر بايد توجه داشت كه براي مردم شهرها ، وقريه هاي بزرگ جواز ندارد كه قرباني ها را قبل از نماز عيد ذبح كنند، اما براي مردم قريه هاي كوچكي كه در آنها نماز عيد واجب نيست ، جائز است كه قرباني را بعد از طلوع صبح ذبح نمايند. افضل ؛ ذبح كردن قرباني در روز اول از روزهاي عيد قربان است، سپس در روز دوم ، سپس در روز سوم. وليكن روز دهم قرباني نمودن بهتر است، اما روز سوم بعد از غروب آفتاب قرباني درست نيست.

برچه كسي قرباني واجب است:

قرباني بر هر مسلمان عاقل بالغ ومقيم كه از حاجت اصلي خود زياد تر داشته باشد واجب است ، خواه اين مال ، طلا باشد نقره باشد يا زيورات باشد يا پول نقد يا مال تجارت باشد يا سامان خانه كه از حاجت اصلي زياد تر باشد ياكدام منزلي كه زياده از حاجت اصلي باشد . بر سر هر كس كه صدقة فطر واجب باشد براي آن در روزهاي عيد اضحي قرباني كردن نيز واجب است اگر كدام كس آن قدر مال نداشته باشد كه با بودن آن صدقه فطر بر آن واجب مي شد پس براي آن قرباني واجب نيست.

در قرباني گذشتن سال  شرط نيست يعني مثل زكات نيست كه از پول ودارائي، طلا، نقره ، مال تجارت  او يك سال بگذرد برايش قرباني واجب باشد اگر قبل از روز عيد قربان صاحب نصاب شد برايش قرباني واجب مي شود. تا زماني كه آنها را به مصرف چيزي مشغول نكرده باشد بايد قرباني نمايد.

مسائل قرباني:

قرباني صحت ندارد مگر با چهار پايان: شتر ، گاو ، گاو ميش ، گوسفند، گوسفند براي يك نفر بسنده است. وشتر ، گاو وگاوميش از جاي هفت كس بسنده است، وذبح كردن گاو ، گاوميش وشتر در قرباني از جاي هفت شخص فقط در صورتي صحيح است كه هر كدام از آنان با ذبح كردن آن ارادة قربت به سوي خداي عزوجل را داشته باشند. اما اگر چنانچه يكي از آنان اراده آنرا داشت تا از گوشت آن استفاده نمايد، پس قرباني تمام آنها صحيح نمي شود. قرباني از گوسفند فقط در آن گوسفندي جواز دارد كه يك سال تمام را كامل نموده ودر سال دوم داخل شده باشد. ودر قرباني ، ذبح كردن گوسفند ميش شش هفت ماهه اي كه اكثر سال بر وي گذشته باشد ، وچنان چاق وفربه باشد كه يك ساله به نظر آيد جايز است. قرباني از گاو وگاوميش جواز ندارد مگر آنچه كه دوسال را كامل نموده ودر سال سوم داخل شده باشد.

قرباني از شتر جواز ندارد مگر آنچه كه پنج سال را تكميل نموده ودر سال ششم داخل شده باشد. افضل اين است حيواني كه در قرباني ذبح مي شود چاق وفربه بوده از تمام عيبها سالم بوده باشد.  اگر حيواني كه خلقتا شاخ ندارد ذبح آن براي قرباني جائز است. اگر حيواني را ذبح نمود كه بعضي از شاخ آن شكسته وقطع شده بود، ذبح آن براي قرباني جواز دارد. اما اگر شكستگي به مخ حيوان رسيده بود ، پس ذبح آن براي قرباني صحت ندارد.« هدايه وفتاوي قاضيخان صفحه 334 جلد 4»  اگر حيوان خصي شده اي را ذبح نمود جواز دارد، بلكه اين اولي واحسن است ، زيرا كه گوشت آن پاكيزه تر ولذيذ تر مي باشد.« عيني شرح كنز الدقايق صفحه 204 جلد 2 » اما خوردن خصيه مال حلال مكروه تحريمي است كه كراهت آن قريب به حرام است. « فتاوي كامليه صفحه 339 وفتاوي تنقيح الحامديه صفحه 232 جلد 2 » اگر حيوان گرگيني را ذبح نمود جواز دارد به شرط اينكه چاق وفربه باشد. « عيني شرح هدايه صفحه 41 جلد 12 » ذبح حيوان نابينا در قرباني جواز ندارد. ذبح حيوان يك چشمي كه چشم ديگر آن از بين رفته است در قرباني جواز ندارد.« مجمع الانهر صفحه 519 جلد 2»

ذبح حيوان لنگي كه به سوي قربانگاه رفته نمي تواند جواز ندارد. اما آن حيوان لنگي كه با سه پاي خويش راه مي رود، وپاي چهارم را بر زمين  مي گذارد تا به وسيلة آن بر راه رفتن ياري بجويد ، ذبح آن براي قرباني جواز دارد. « فتح القدير صفحه 433 جلد 8» حيواني كه يك پاي آن قطع شده باشد قرباني كردن آن جواز ندارد. « مجمع الانهر صفحه 519 جلد 2» همچنين ذبح حيوان لاغري كه لاغري آن به حدي رسيده است كه در استخوان وي مغزي نيست، براي قرباني جواز ندارد. ذبح حيواني كه دندانهاي آن شكسته است براي قرباني جواز ندارد  اما اگر اكثر دندانهاي آن باقي مانده بود، پس ذبح آن براي قرباني صحت دارد. «قاضيخان صفحه 334 جلد 4» ذبح حيواني كه خلقتا داراي گوش نيست براي قرباني جواز ندارد.« هدايه بحث عيوب» قرباني حيواني كه سر پستانهاي آن قطع شده است صحت ندارد. اگر يك پستان بز وگوسفند خشك شده باشد پس قرباني شان جواز ندارد« شامي صفحه 213 جلد 5»  اگر هر دو پستان گاو وگاوميش وشتر خشك شده باشد براي قرباني درست نيست. « كفاية المفتي صفحه 187 جلد 8 فتوي عالمگيريه صفحه 299 جلد 5» حيواني كه بيني آن قطع شده باشد قرباني كردن آن درست نيست.« تبيين الحقايق شرح كنز الدقايق صفحه 5 جلد 6  » گوسفندي كه پشم آن گرفته شده باشد يعني كل شده باشد قرباني ميشود اما علما گفته اند كل كردن پشم گوسفند قبل از ذبح مكروه است بايد آن پشم را صدقه كند واگر قيمت آنرا هم صدقه كند جواز دارد واگر باندازه پشم علف داده باشد درينصورت صدقه كردن آن ضرور نيست وازين قبيل است شير آن . « فتاوي بزازيه صفحه 294 جلد 6»  حيواني كه دم ويا دمبۀ آن يا دوگوش بريده شده باشد در قرباني جواز ندارد.« عالمگيريه صفحه 297 جلد 5»

حيوان قرباني اگر زبانش قطع بود اگر به علف خوردن او ضرر نكرده بود رواست كه قرباني شود . حيوانيكه در اصل خلقت زبان نداشته باشد اگر بز وگوسفند بود جواز دارد نه از گاو . « هنديه صفحه 298 جلد 5 وخلاصة الفتاوي صفحه 330 جلد 4»  جانوريكه براي قرباني خريداري شده بود گم شد بناء صاحب آن « حيوان گم شده» حيوان ديگري خريد سپس آن حيوان گمشده پيدا شد اگر آن شخص غريب باشد بر سرش قرباني هر دو جانور واجب ميگردد اگر آن شخص غني باشد بر سرش قرباني يكي ازان دو واجب ميگردد « شرح البدايه صفحه 446 جلد 4»  گوشت قرباني را خودتان بخوريد وبراي خويشاوندان تان بدهيد وبراي فقيرهاي محتاج خيرات كنيد در خيرات از ثلث گوشت جانور قرباني كم نكنيد بهتر اين است كه كم از كم ثلث را خيرات كنيد اگر كدام كس كمتر از ثلث را خيرات كند پس نيز كدام گناه نيست« شرح التنوير صفحه 320 جلد 5» افضل اين است كه گوشتهاي قرباني را به سه قسمت تقسيم نمايد: يك قسمت آنرا صدقه دهد ، ويك قسمت آنرا براي خود وخانوادة خويش ذخيره كند ، وقسمت ديگر را براي نزديكان ودوستان خويش بفرستد. اگر تمام گوشتهاي قرباني را صدقه داد پس اين افضل است. واگر تمام گوشتهاي قرباني را براي خود وخانوادة خويش ذخيره كرد اين نيز جواز دارد اما خوب كاري نيست. اگر قرباني نذر كرده شده بود، پس براي نذر كننده مطلقا خوردن از آن حلال نيست ، بلكه بايد تمام آنرا صدقه دهد. براي قربان كننده جائز است تا پوست قرباني را براي استفادة خود به كار گيرد، وليكن اگر پوست قرباني را براي فقرا واهل علم  بدهد بهتر است. قيمت پوست قرباني را خاطر اجرت براي كسي دادن درست نيست زيرا خيرات كردن آن ضروري است حتي دادن پوست قرباني به عوض امامت وتدريس نيز درست نيست « شرح التنوير صفحه 321 جلد 5 » پوست قرباني را براي اجرت قصاب درست نيست. مزد قصاب را از گوشتهاي قرباني نپردازند ونه از بهاي پوست آن . اگر پوست را همراي گوسفند پلاواند مشكلي نيست اما بهتر اينست كه پوست كند وپوست آنرا خيرات دهد.

بهتر است كه حيوان قرباني را چند روز قبل پرورش دهند دوشيدن شير حيوان قرباني وچيدن پشم آن جائز نيست اگر شخصي اينطور نمود بر او واجب است كه خود آن چيز يا قيمت آنرا صدقه نمايد« بدائع الصنايع » قبل از قرباني كردن بايد كارد خوب تيز شود ونبايد حيوانات قرباني روبروي يكديگر ذبح گردند وبعد از ذبح در پوست كشيدن وقطعه كردن گوشت نبايد عجله شود تا اينكه كاملا سرد شود « بدائع الصنايع»

و من التوفیق…

 

حامد پنام مروی

خوشحالم از اینکه پیام الهی و مقالات اسلامی را برای شما عزیزان میرسانم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *