احکام و مناسك حج

بازدیدها: 15152

احکام و مناسك حج

الحمد لله الذی جعل البیت العتیق سببا للعز والشرف والغفران والصلو ة والسلام علی سیدنا محمد سیدالانس والجان وعلی آله واصحابه ومن تبعهم بالعلم والعرفان اما بعد: به همگان ثابت ومسلم است که حج بیت الله الحرام رکن   پنجم دین مبین اسلام از پر مسئله ترین احکام وطولانی ترین اعمال اسلامی در زمان ومکان خاص میباشد , که در تمام عمر بر هر مسلمان یکبار فرض میگردد, بناء بخاطر سهولت انجام مناسک بعضی از احکام حج وعمره که احیانا فساد ویا جنایت در قبال دارد, حکم هر یکی در ذیل  بطور خلاصه تحریر میشود , بحث سنت ها ومکروهات وغیره را که ظاهرا فساد وجنایتی در قبال نداشت بفهرست رسائل ورهمنائی که همراه حجاج محترم میباشد باقی گذاشته شد . در صورت بروز خطا ونسیان که لازم هر انسان است اگر مشاهده شد امید در بدل انگشت نمائی با علاج به پردازند.

حج : سه مرحله دارد 1 : احرام ومیقات . 2: طواف و سعی . 3 : عرفات ومنی.

  • احرام : شرط است , یعنی نیت به قلب ومتصل آن تلبیه گفتن یکبار فرض است, تلبیه ( لبیک اللهم لبیک لاشریک لک لبیک ان الحمد والنعمة لک والملک لاشریک لک) قبل از احرام بستن : 1 : تمام نظافت بدن . از گرفتن ناخنها وامثال آنها .2: غسل یا وضوء واستعمال خوشبوی اندکی به بدن سنت است. تذکر: زنها که عادت ماهانگی ویا مریضی ولادت دارند , بخاطر نظافت نیز غسل یا وضوء کنند .2 : آب اگر نبود تیمم لازم نیست , ولی برای دو رکعت سنت احرام تیمم فرض است. 3 : محرم (شخص احرام دار)غرض دفع سردی یا گرمی میتواند در جامه احرامی دیگر بالای احرام بپوشد .4: احرام زن برهنه بودن رویش میباشد اگر روی خود را باندازه ای 12 ساعت پوشید  دم لازم میشود.
  • نیت : بعد از دو رکعت نماز سنت احرام در حالیکه نشسته است بقلب نیت عمره یا حج وعمره یا تنها حج را بنماید .

تذکر : دو رکعت نماز احرام در این اوقات نباید خواند. 1: بعد از طلوع فجر تا بر آمدن آفتاب یک نیزه یا بيشتر .2: بعد از نماز عصر تا غروب آفتاب . 3: هنگام طلوع آفتاب. 4: وقت استواء چاشت وغروب آفتاب که مکروه است.

2 : کسیکه از خانه بنیت حج یا عمره بر آمده در میقات خواب یا بیهوش شد رفیق همرایش از جایش او را در احرام داخل کند بعدا هر جنایتی که مرتکب شد در بیداری یا خواب یا بیهوشی جزایش بدوش خود محرم است. نه به رفیقش .

احکام احرام : از قبیل تحریم , فرض, واجب , سنت وغیره میباشد. 1 : پوشیدن لباس دوخته شده , هر نوع لباس که باشد . اگر 12 ساعت پوشید دم لازم میشود کمتر ازان صدقه لازم است .2: پوشیدن کفش اگر استخوان وسط قدم یا بجولک  را بپوشد دم لازم میگردد کمتر از آن صدقه . 3: پوشیدن  سر ویا روی یا چهارم حصه آن اگر 12 ساعت پوشید دم لازم میشود در کمتر از آن صدقه است.

4: استعمال خوشبوئی : اگر یک عضو کامل مثل گردن , سر , ریش وامثال اینها را عطر زد دم لازم میشود وکمتر از عضو صدقه بدهد در استعمال خوشبوئی فرقی بین زن ومرد نیست , قصد واشتباه , راضی وناراضی همه در وجوب فدیه برابر است 5 : گرفتن تمام موی لب یا گردن یا  هر عضو دیگری بطور کامل دم لازم میگردد وکمتر از آن صدقه بدهد. 6: در گرفتن ناخن یک دست کامل ویا یک  پا کامل دم لازم میگردد در کمتر از آن مقابل هر ناخن نصف صاع گندم یا قیمت آ ن را صدقه بدهد. 7: در گرفتن ناخنهای دو دست وهر دو پا  در یک وقت یک دم ودر اوقات مختلف چهار دم لازم میگردد یعنی یک دست را حالا ودست دیگر را بعد از یک ساعت همچنین ناخنهای یک پا را حالا وپای دیگر را دیگر وقت. 8 : حنا بستن چه مرد وچه زن هر عضوی را حنا بست دم لازم میگردد. تذکر : حنا اگر سخت وتر بود بر زن یک دم وبر مرد دو دم لازم میگردد. 9: رنگ مو: اگر خوشبو بود دم لازم میگردد.

10: شکار کردن حیوان وحشی الاصل حرم  در خشکی , وهکذا خرید وفروش آن حرام وبیع منعقد نمی گردد قیمت آنرا به قضاوت دو شخص عادل بفقرا بدهد. اما شکار دریائی حلال است.11: قطع درختان وگیاهان روئیده  ای حرم در صورت قطع باندازه ای قیمت درخت وشاخه وگیاه بفقرا صدقه بدهد. تذکر : آنچه از وجوب دم ویا صدقه نسبت به ارتکاب محظورات گفته شد در صورت که بدون عذر باشد اما در صورت عذر حتمی بودن دم ساقط است البته بین انجام یکی از امور سه گانه ای ذیبل مخیر میگردد. الف: سه روز روزه گرفتن .ب: طعام دادن شش مسکین بهر کدام نصف صاع گندم یا قیمت آن . ج: یا ذبح گوسفند، محرم اگر بطور خطا یا فراموشی یا بیهوشی وخواب مرتکب محظوری گردید عذرش پذیرفته نمی شود دم لازم میگردد. یک تذکر جدی: دم جنایت خاص برای فقرا است استفاده ای آن برای غنی جواز ندارد. مراد از هدی ودم ذبح یک گوسفند ویا هفتم حصه یک شتر ویا هفتم حصه یک گاو است هر گاه صدقه مطلق ذکر شده عبارت از نیم صاع گندم ویا یک صاع جو ویا یک صاع خرما است . جماع کردن بیش از طواف عمره عمره را فاسد میکند , وسه چیز دیگر نیز لازم میگردد. الف: گوسفندی را ذبح کند .ب: همین عمره را تا آخر انجام بدهد. ج: عمره را در آینده قضا بیاورد. جماع بعد از طواف وپیش از بقیه ای مناسک عمره ویا طواف در حال جنابت ؛ یا عادت ماهانگی ویا مریضی ولادت در عمره دم لازم میگردد. در ترک همه ای طواف ویا ترک چهار شوط (گردش) آ ن عمره صحیح نمی شود به دم هم جبران نمی گردد . باید اعاده کند ولی کمتر از چهار شوط دم لازم میگردد واگر اعاده کرد دم ساقط میشود. اداء دو رکعت طواف واجب است در مقام ابراهیم ع یا هر جای مسجدالحرام یا هر وقت بیادش آمد در ترک آن چیزی لازم نمیشود البته در اوقات مکروه که قبلا بیان شد وهمچنین هنگام خطبه جمعه وعیدین بر پا بودن نماز جماعت خوف فوت نماز فرض , واجب یا سنت موکده وخوف فوت نماز جنازه نخواند . سعی بین صفا ومروه از ترک آن دم لازم میگردد چه همه ای سعی ترک شود چه اکثر آن اگر سه شوط ترک شد بترک هر شوط صدقه بدهد . سعی بدون احرام بعد از طواف عمره دم لازم میگردد. بعد از تراشیدن یا کوتاه کردن موی سر در عمره ای که حج بدنبال دارد همه چیز برایش حلال میگردد. مگر همبستر شدن با خانمش قبل از طواف زیارت و کمتر از چهارم حصه ای سر را تراشیدن ویا کوتاه کردن دم لازم میگردد.

فروغ هدایت - سایت رسمی مجمع دعوت و ارشاد علماء www.forooghhedayat.com

مناسک روز هشتم ذی الحجه

حاجی قران وحاجی مفرد بهمان نیت واحرام قبلی راهی منی شود. حاجی تمتع بعد از طلوع آفتاب غسل کرده از حرم احرام بسته اگر وقت داشت طواف نفلی ودو رکعت نماز طواف  ودو رکعت نماز سنت احرام انجام داده راهی منی شود . اگر وقت بود سعی بین صفا ومروه را نیز انجام دهد. وبسوی منی حرکت ودر آنجا نماز ؛ ظهر وعصر , شام وخفتن ونماز فجر روز نهم را باجماعت خصوصا  در مسجد خیف بخواند .

مناسک روز نهم 1: بعد از طلوع آفتاب تلبیه گویان به عرفات رفته تا زوال بذکر وتلاوت واستغفار ودرود مشغول شود .2: در مسجد نمره اگر سلطان یا نائب او بود پیشین وعصر  به  یک اذان ودو اقامت با جماعت بدون سنت ها بخواند. 3: اگر سلطان یا نائب نبود در خیمه ها پیشین وعصر را هر یکی را علا حده بوقتش به اذان واقامت وسنتها با جماعت اداکنند. 4: وقوف بعد از نماز ظهر وعصر شروع وبطلوع صبح صادق روز دهم خاتمه میآبد ولو چند لحظه ای باشد. 5: به هر نوعی بشرط احرام بعرفات وقوف ولو که جنب ویا عادت ماهانگی وغیره هم باشد وقوف صحیح است.

واجب وقوف: استمرار است تا غروب آفتاب, پیش از غروب خارج شد وقوف صحیح ولی دم لازم میشود قبل از غروب باز  گشت دم ساقط میشود.

مبیت (شب تیر کردن در مزدلفه) : بعد از شام در مزدلفه آمده نماز شام وخفتن را باجماعت بیک اذان ویک اقامت بوقت خفتن ادا کرده بعدا سنت شام وبعد سنت خفتن ووتر را بخواند. 2: قبل از استراحت برای جمرها 45 یا 70 دانه ریگ جمع نمود ه بعد از صرف غذا بخوابد .

مناسک روز دهم ذی الحجه : نماز صبح را به اول وقت ادا ودر مشعراالحرام تا قبل از طلوع آفتاب ولو چند دقیقه باشد وقوف واجب است اگر قبل از صبح صادق خارج شد دم لازم میشود. 3: خروج قبل صبح صادق برای مریض , پیر, کور, لنگ, زنهائیکه از ازدحام خوف دارند بخاطر زدن جمره عقبه جائز است . 4: همین معذورین بعد از طلوع آفتاب جمره بزنند وقبل از طلوع مکروه است. 5: بعدا در منی آمده بمجرد رسیدن به جمره عقبه تلبیه قطع وهفت ریگ بزنند. .6: اگر روز اول عید جمره اي عقبه را سه ریگ یا کمتر زد دم لازم میشود اگر چهار ریگ یا زیاد تر زد دم ساقط ولی عوض هر ریگ باقی مانده صدقه بدهد.

ذبح: بعد از جمره ای عقبه روز اول عید اگر قارن ویا متمتع باشد گوسفند ذبح کند یا به هفتم حصه شتر یا گاو شریک شود .1 : اگر پیش از زدن جمره عقبه ویا بعد از تراشیدن سر اگر ذبح کرد یک دم لازم میشود . برای قران دو دم .2: ذبح از حاجی مفرد ساقط است لهذا بعد از جمره عقبه سر بتراشد پیش از جمره اگر تراشید دم لازم میگردد. 3: قارن ومتمتع اگر قدرت خریدن هدیه را نداشته باشند .سه روز پیش از روز عید وهفت روز بعد حج روزه بگیرند. واین امور ذیل را مراعات نماید 1: در روزه شرط است که از شب باتعيین عوض هدیه قران ویا تمتع نیت کند. 2: در این روزه پیاپی شرط نیست. 3: سه روز روزه ای قارن یا متمتع باید بعد از احرام بستن وپیش از روز اول عید یعنی روز نهم باشد . 4: اگر تا روز نهم ذو الحجه روزه کامل نشد دیگر خیار روزه گرفتن ازوی سلب میشود. وباید حتما ذبح گوسفند نماید واگر در حال قدرت نداشت بر ذمه اش باقی میماند هر وقت که قدرت پیدا کرد بهر وسیله که میشود قیمت آنرا بدهد تا در زمین حرم گوسفند خریده ذبح کرده شود. 5: قدرت ذبح نداشت وروزه نگرفت بعد از جمره ای عقبه سر را تراشیده واز احرام بیرون شود. البته در این حالت بر وی دو دم لازم میگردد یک دم قران یا تمتع ودیگری دم جنایت حلال ساختن پیش از ذبح . اگر سه روز روزه را گرفته بود وپیش از حلال ساختن قدرت بخریدن پیدا کرد ذبح بر وی لازم میگردد. اگر بعد از بیرون شدن از احرام قدرت یافت ذبح ساقط میشود.

بعد از تراشیدن سر از احرام خارج شده در صورت امکان غسل نموده وجامه ای پاک پوشیده زیارت خانه  مشرفه رفته طواف نماید اگر روز هشتم طواف نفلی را متمتع با سعی صفا ومروه انجام داده بود سعی ندارد والا بعد از طواف سعی نماید وبترک سعی دم لازم میشود.

ارکان طواف: طواف بهمه ای خانه بنابرین در داخل خانه ویا جزئی از خانه طواف شمرده نمی شود طواف بیشتر از نیمی از هفت شوط اگر سه شوط آنرا بجا آورد طواف باطل است. ولی اگر چهار شوط طوا ف کرد طواف صحیح واز ترک سه شوط دیگر دم لازم میگردد. تذکر : اگر بدون احرام بعرفات رفت ویا با احرام رفت اما نیتش ادای حج نبود طوافش فرضی شمرده نمیشود . اگر قبلا برای حج یا عمره احرام نه بسته بود ولو آنکه همه ای شروط واحکام حج را انجام دهد طوافش فرض ویا طواف عمره محسوب نمی گردد. طواف زیارت هیچ وقت فوت نمی گردد وتا پیش از مرگ در هر وقت ادا میشود البته بتأخیر آن دم لازم میشود . تذکر: در طواف اگر چهارم حصه ای عضوی از عورت مکشوف گردد دم لازم میگردد. از داخل حطیم اگر طواف کرد همان طواف را از سر بگیرد با ضروریات رمل واضطباع والا دم لازم میشود. اگر دست خود را بر روی حطیم گذاشت وطواف کرد هر شوطی که چنین کرده از سر بگیرد واگر اینعمل وعمل قبلی در چهار شوط یا بیشتر بود طوافش باطل است اگر کمتر ازین بود دم لازم میگردد. اگر چهار شوط طواف کرد در باقی دم لازم میشود واگر آن سه شوط باقی را بجا آورد دم ساقط میشود. اگر بدون عذر نشسته یا سواره طواف کرد دم لازم میشود . ادای دو رکعت نماز طواف در مقام ابراهیم ع هر جائیکه ممکن بود غیر از اوقات مکروهه بترک آن چیزی نیست .چند تذکر مهم: جماع از بزرگترین جنایات بوده وجزایش از سنگین ترین جزاها است. جماع اگر بعد از احرام وپیش از وقوف بعرفات صورت گرفت حجش فاسد وسه چیز دیگر نیز واجب میگردد . 1: انجام دادن وبه پایان رساندن همین حج فاسد .2: قضا آوردن این حج فاسد در آینده اگر چه این حج فاسد نفلی باشد. 3: ذبح یک گوسفند لازم میگردد. ب: جماع اگر بعد از وقوف بعرفات وپیش از تراشیدن سر صورت گرفت حج فاسد نمی شود ولی ذبح یک شتر لازم میگردد. ج: جماع اگر بعد از وقوف بعرفات وبعد از تراشیدن سر وپیش از طواف صورت گرفت حجش صحیح یک گوسفند لازم میشود.

طواف زیارت (طواف فرضی ): در حال جنابت ویا عادت ماهانگی ویا مریضی ولادت اگر انجام گرفت یک شتر لازم واگر این طواف را اعاده نمود دو باره با طهارت در ایام نحر بدنه (شتر) ساقط میگردد.

طواف زیارت در حال بی وضوئی: اگر همه ای طواف زیارت ویا اکثر آنرا در حالت بی وضوئی انجام داد دم لازم میشود. ولی اگر دو باره با طهارت اعاده کرد دم ساقط می گردد .

سعی: بین صفا ومروه در مسیر معین آن شرط است اگر چهار شوط آن خارج از مسیر شد باطل است در ترک سعی دم لازم میشود. ابتداء از صفا وختم بمروه بالعکس باطل است باید اعاده شود بعضی علما واجب گفته اند پس در صورت که از مروه شروع شود دم لازم میشود ویا دو باره انجام بدهد تا دم ساقط شود. تکمیل هفت شوط واجب است اگر همه ویا اکثر را ترک کرد دم لازم می گردد. واگر سه یا کمتر ترك شد در هر شوطی صدقه لازم میگردد. اگر سعی حجش را پیش از وقوف بعرفات انجام میدهد احرام شرط است در ترک احرام سعی باطل است واگر بعد از وقوف بعرفات انجام میدهد همراه لباس سعی سنت است . بعد از ختم سعی بطرف منی رفته شبهای 11 12 در آنجا میباشد .

مناسک روز یازدهم ودوازدهم ذی الحجه: رمی جمرات , جمره کوچک ,؛ وبعد میانه , در آخر هم جمره ای عقبه میباشد جمرها بعد از ظهر زده میشود اگر روز دوازدهم تا شام از منی خارج نشد باید شب در منی بماند میتواند صبح بعد از طلوع آفتاب هر سه جمره را بزند. واگر جمرها را نزد دم لازم میشود. این بود خلاصه بعضی از مناسک واحکام حج ومن الله التوفیق…

حامد پنام مروی

خوشحالم از اینکه پیام الهی و مقالات اسلامی را برای شما عزیزان میرسانم.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *