احكام وفضایل قربانی

بازدیدها: 4789

احكام وفضایل قربانی

نحمده ونصلی علی رسوله الكریم: اضحیه بمعنی چیزیست كه ذبح كرده میشود بر وجه تقرب از شتر گاو وگوسفند در وقت مخصوص كه آنرا قربانی گویند، وتضحیه بمعنی ذبح كردن وقربانی كردن ویوم نحر را یوم الاضحی از ینجا نام شده.  حكم قربانی در تمام شرایع الهی همیشه موجود بوده ودر نظام عبادت هر امتی حیثیت یك بخش ضروری را داشته است خداوند متعال می فرماید: ومعین ساخته ایم برای هر امتی طریق قربانی را كه یاد كنند نام خدا را بر آنچه داده شده است ایشان را از چهار پایان. سوره حج 34

یعنی قربانی در نظام هر شریعتی وجود داشته البته در زمانه های مختلف كشورهای مختلف وشریعت پیامبران مختلف دارای تفصیلات جداگانه یی بوده است. در حالیكه به طور اصولی در همه شرایع آسمانی قربانی حیوان صرف برای خداوند متعال وبنام او بوده است چنانچه خداوند می فرماید: فالذكرواسم الله علیها» پس یاد كنید نام خداوند را بر آن. بر حیوانات نام خداوند گرفتن بیان بسیار بلیغ است، یعنی اگر حیوان را ذبح كنید بنام خداوند ذبح نمایید وبرای رضای او ذبح كنید زیرا او این حیوانات را برای استفاده ای شما خلق كرده وشما را بر آنها مسلط نموده واوست كه در آنها برای شما انواع منافع را نهاده است.

یك قربانی بزرگ:

 اكنون در هر نقطه ای از جهان كه مسلمانان قربانی میكنند ومنظره ای بزرگ ذبح حیوانات مشاهده میشود در حقیقت فدیه حضرت ابراهیم واسماعیل علیه السلام می باشد قرآن مجید رویداد این قربانی بزرگ را پیش نظر قرار داده وآنرا ایمان واحسان خوانده است. قربانی در حقیقت اظهار عملی این عزم ویقین واز خود گذری میباشد كه هر چه نزد انسان موجود است همه خاص از خداوند میباشد. وهمه آنها باید در راه خداوند قربانی شود همچنان قربانی در حقیقت به این امر اشاره می كند كه ما از  ریختاندن خون خویش نیز دریغ نخواهیم كرد ونام همین عهد وپیمان واز خودگذری اسلام واحسان است. تا جهان باقیست قربانی بزرگ امت مسلمه فدیه حضرت ابراهیم واسماعیل علیه السلام میباشد خداوند متعال در بدل این فدیه جان اسماعیل را نجات داد واكنون تا روز قیامت تمام فداكاران در همین تاریخ حیوانات را قربانی می نمایند وخاطره ای این قربانی بزرگ را زنده نگهمیدارند بنیان گذار این سنت بی نظیر قربانی ابراهیم واسماعیل علیه السلام بودند ودوام دهنده ای آن تا به روز قیامت امت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم میباشند.

قربانی شكر عملی نعمت خداوند است خداوند می فرماید: همچنین رام گردانیدم آنها را برای شما باشد كه شكر كنید. یعنی آن حیوان را بنام خداوند ذبح كردن اعلان واظهار این حقیقت است كه خداوندی كه این نعمت را عطا كرده وآنرا برای مامسخر گردانیده مالك حقیقی آنست قربانی شكر این مالك حقیقی نیز میباشد واظهار عملی این امر نیز است كه مومن از اعماق قلب به بزرگی عظمت وكبریایی خداوند یقین دارد. مسلمان با گذاشتن كارد بر گلوی حیوان این حقیقت را بصورت عملی اظهار واعلان نموده وبا گفتن بسم الله والله اكبر به آن اعتراف نیز می نماید.

معنی حقیقی قربانی:

مردم قبل از اسلام قربانی كرده وگوشت آنرا آورده جلو بیت الله گذاشته وخون آنرا به دیوار هایش می زدند خداوند متعال می فرماید: خداوند به این گوشت وخون ضرورت ندارد بلكه ارزش حقیقی در احساساتی میباشد كه هنگام قربانی در دل موجز بوده باشد، قربانی عبارت از گوشت وخون نبوده بلكه عبارت از این حقیقت است كه همه چیز ما از خداوند بوده وبرای قربانی راه او میباشد. قربانی كننده صرف بر گلوی حیوان تیغ نمی كشد بلكه بر گلوی تمام خواسته های ناپسندیده ای خویش تیغ كشیده وآنها را بدور می افگند اگر قربانی بدون چنین روحی باشد سنت ابراهیم واسماعیل علیه السلام نبوده بلكه یكه عنعنه ورواج ملی میباشد كه باعث فراوانی گوشت وپوست گشته اما موجب تقوی كه روح قربانی است نمی شود. خداوند متعال می فرماید: هر گز نمی رسد به خداوند گوشت قربانی ها ونه خون آنها ولیكن میرسد به وی پرهیزگاری از شما. سوره حج

قربانی اگر تقوی را با خود همراه نداشته باشد نزد خداوند هیچگونه ارزشی ندارد ودر بارگاه الهی عملی مقبول است كه اساس آن بر تقوی باشد چنانچه خداوند متعال می فرماید« جز این نیست كه خداوند قبول می كند از متقیان.

معنی قربانی:

قربانی

اضحیه بمعنی چیزیست كه ذبح كرده میشود بر وجه تقرب از شتر گاو وگوسفند در وقت مخصوص كه آنرا قربانی گویند، وتضحیه بمعنی ذبح كردن وقربانی كردن ویوم نحر را یوم الاضحی از ینجا نام شده یا از ضحوست بمعنی ارتقاع نهار بلكه اصل همین است واضحیه هم ازوست كه اول وقت تضحیه است.  وبدانكه تضحیه واجب است در مذهب امام ابوحنیفه واصحاب وی بر مسلمان مقیم وكسی كه مالك نصاب باشد یعنی اگر از حاجت اصلی خود زیاده داشته باشد. الدرالمختار.

فضایل قربانی:

 عن عائشة قالت قال رسول الله صلی الله علیه وسلم ماعمل ابن آدم من عمل یوم النحر احب الی الله من اهراق الدم لیأتی یوم القیمة بقرونها واشعارها واظلافها وان الدم لیقع من الله بمكان قبل ان یقع بالارض فطیبوا بها نفسا. رواه الترمذی وابن ماجه

ترجمه: از حضرت عائشة صدیقه رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: در روز نحر یعنی روز عید اضحی هیچ عمل فرزند آدم نزد الله محبوب تر از قربانی كردن نیست وجانور قربانی در روز قیامت با شاخها، موها وسمهای خود زنده شده می آید وقبل از ریختن خون قربانی بر زمین به مقام رضا ومقبولیت خداوند متعال می رسد پس ای بندگان خدا با آرامش خاطر ومسرت تمام قربانی كنید.

عن زید ابن ارقم قالوا اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم ما هذه الاضاحی یا رسول الله ؟ قال سنة ابیكم ابراهیم صلی الله علیه وسلم قالوا فما لنا فیها یا رسول الله ؟ قال بكل شعرة حسنة قالوا فالصوف یا رسول الله؟ قال بكل شعرة من الصوف حسنة. رواه احمد وابن ماجه.

ترجمه: از حضرت زید بن ارقم رضی الله عنه روایت است كه بعضی از اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم عرض كردند : یا رسول الله این قربانیها چه تاریخ وحقیقتی دارند؟ آن حضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: این سنت « مورث روحانی ونسلی» پدر شما ابراهیم علیه السلام است، یعنی پیش از همه خداوند متعال به او دستور قربانی داد و او قربانی كرد ودستور واتباع وپیروی از این سنت وقربانی او به من وامت من نیز داده شده است» آنان اظهار داشتند وگفتند: یا رسول الله برای ما در قربانیها چه اجری وجود دارد؟ آن حضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: به جای هر موی بدن حیوان قربانی یك نیكی به شما می رسد، آنها باز هم سوال كردند: آیا پشم هم همین حكم را دارد؟ « مطلب سوال آنها این بود كه جانورانی مانند میش، شتر وغیره كه دارای پشم هستند ومو ندارند وتعداد تار پشمهای هر جانور چند صد هزار ویا بیش از آن خواهد بود آیا در مقابل هر تار پشمی از آنها هم یك ثواب می رسد؟ آن حضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: بلی اجر جانور پشم دار نیز طبق همین ضابطه خواهد بود كه در مقابل هر تار، یك پشم یك نیكی می رسد.

 عن ابن عمر قال: اقام رسول الله صلی الله علیه وسلم المدینة عشر سنین یضحی. رواه الترمذی.

 ترجمه: از حضرت عبدالله بن عمر رضی الله عنه روایت است كه گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم بعد از هجرت ده سال در مدینة طیبه اقامت داشتند وهر سال قربانی می كردند.

 عن حنش قال رأیت علیا یضحی بكبشین فقلت له ما هذا ؟ فقال ان رسول الله اوصانی ان اضحی عنه فانا اضحی عنه. رواه ابوداود روی الترمذی نحوه.

ترجمه: از حنش بن عبدالله روایت است كه حضرت علی رضی الله عنه را دیدم كه دو قوچ قربانی كرد من به او گفتم چرا ؟« یعنی چرا به جای یك قوچ دو قوچ قربانی می كنید؟ ایشان جواب دادند كه رسول خدا مرا وصیت نمودند كه هر سال از سوی ایشان نیز قربانی كنم لذا یك قوچ را به حساب ایشان قربانی می كنم.

شرح: از حدیث گذشته عبدالله بن عمر رضی الله عنه معلوم شد كه رسول الله صلی الله علیه وسلم در دوران سكونت در مدینه منوره همه ساله قربانی می كردند واز این حدیث معلوم می شود كه برای بعد از وفات آن حضرت صلی الله علیه وسلم به حضرت علی وصیت كرده بودند كه هر سال از جانب ایشان قربانی كند. چنان كه طبق وصیت حضرت علی هر سال از جانب پیامبر اكرم صلی الله علیه وسلم قربانی می كردند.

واز این احادیث معلوم می شود كه رسول معظم اسلام در مورد قربانی خیلی اهمیت می دادند كه بعد از وفات خود برای حضرت علی رضی الله عنه وصیت نمودند كه از جانب شان قربانی كنند واین كمال فضایل قربانی را نمایان می كند.

عن جابر قال ذبح النبی صلی الله علیه وسلم یوم الذبح كبشین اقرنین املحین موجوئین فلما وجهها قال: انی وجهت وجهی للذی فطر السموات والارض علی ملة ابراهیم حنیفا وما انا من المشركین ان صلوتی ونسكی ومحیای ومماتی لله رب العالمین لاشریك له وبذلك امرت وانا من المسلمین اللهم منك ولك عن محمد وامته بسم الله والله اكبر ثم ذبح. رواه احمد ابوداود وابن ماجه والدارمی.

ترجمه: از حضرت جابر رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم در روز عید اضحی دو قوچ بزرگ كه رنگ سیاه وسفید داشتند وخصی كرده بودند قربانی كردند وهنگامی كه روی آنها را به سوی قبله گرداندند این دعا را خواندند : من روی خود را به سوی آن الله كردم كه زمین وآسمان را خلق فرمود، وبر راه وملت ابراهیم حنیف هستم واز هر چیز یك سو هستم من از مشركان نیستم، نماز وعبادت وقربانی من، زندگی ومرگ من همه برای رب العالمین است، او شریك ندارد ومن بر همین مأمور هستم ومن از پذیرندگان هستم. ای الله این قربانی از جانب تو وبا توفیق تو وبرای تو است، از سوی بندة تو محمد واز سوی امت او، این دعا « بسم الله والله اكبر» را خوانده ذبح كردند.

توضیح: هنگام قربانی این گفتار رسول اكرم صلی الله علیه وسلم به بارگاه الهی كه: این از جانب من واز جانب امت من است بدیهی است كه این مطلب بیانگر نهایت شفقت ومحبت رسول اكرم صلی الله علیه وسلم با امت است، ولی باید توجه داشت كه هدف این نیست چون آن حضرت از جانب امت ویا كسانی كه قربانی نكرده اند قربانی كرده اند لذا از طرف همه اداء شده، بلكه منظور این است كه ای الله ! در ثواب این قربانی امت مرا با من شریك بگردان شركت در ثواب چیزی دیگر است و ادا شدن قربانی چیزی دیگر.

عن ابی سعید قال كان رسول الله یضحی بكبشین اقرن فحیل  ترجمه: از حضرت ابی سعید خدری رضی الله عنه روایت است كه گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم قچ شاخدار قوی  هیكل گوشدار را قربانی میكردند. رواه الترمذی وابوداود

عن انس قال ضحی رسول الله صلی الله علیه وسلم بكبشین املحین اقرنین ذبحهما بیده وسمی وكبر قال رأیته واضعا قدمه علی صفاحها ویقول بسم الله والله اكبر. رواه البخاری ومسلم.

ترجمه: از حضرت انس رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم دو قوچ كه رنگ سیاه وسفید داشتند قربانی كردند وبا دست مبارك خود آنها را ذبح كرده وبه هنگام ذبح فرمودند: « بسم الله والله اكبر» من دیدم كه در آن موقع پای مبارك خود را بر پهلوی آنها گذاشتند وبا زبان « بسم الله والله اكبر » می گفتند.

عن ابی سعید رضی الله عنه قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم یافاطمة قومی الی اضحیتك فاشهدیها، فان باول قطرة تقطر من دمها ان یغفر لك ما سلف من ذنوبك، قالت یا رسول الله النا خاصة اهل البیت اولنا وللمسلمین ؟ قال بل لنا وللمسلمین. رواه البزار الترغیب والترهیب.

ترجمه: از حضرت ابی سعید خدری رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم برای حضرت فاطمه فرمودند: ایستاد شو قربانی خود را مشاهده كن برای اینكه با ریختن اولین قطره ی خون آن تمام گناهان ما قبل تو بخشیده می شود، حضرت فاطمه رضی الله عنه برای رسول الله گفت: ای رسول خدا آیا این ویژه خاص برای ما است كه ما اهل بیت هستیم یا برای ما وبرای مسلمانان است ؟ رسول خدا صلی الله علیه وسلم در جواب فرمودند: نه بلكه هم برای ما وهم برای مسلمانان است.

عن علی رضی الله عنه عن النبی صلی الله علیه وسلم قال یاایها الناس ضحوا واحتسبوا بدمائها،  فان الدم وان وقع فی الارض فانه یقع فی حرز الله عزوجل. رواه الطبرانی فی الاوسط  الترغیب والترهیب.

ترجمه: از حضرت علی رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: قربانی كنید وطلب حسبه وثواب را بكنید به خونهای قربانی، هر آئینه زمانی كه خون قربانی در زمین می افتد در معرض قبولی خداوند عزوجل قرار می گیرد.

عن الحسین بن علی رضی الله عنه قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم من ضحی طیبة نفسه محتسبا لاضحیته كانت له حجابا من النار. رواه الطبرانی فی الكبیر الترغیب والترهیب.

ترجمه: از حضرت حسین بن علی رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: كسی كه به خوشحالی وپاكی نفس خود قربانی می كند وطلب ثواب وقرب خداوند را مینماید به قربانی خود، می باشد برای او حجابی از آتش دوزخ.

عن ابن عباس رضی الله عنه قال قال رسول الله صلی الله علیه وسلم ما انفقت الورق فی شئ احب الی الله من نحر ینحر فی یوم عید. رواه الطبرانی فی الكبیر الترغیب.

ترجمه: از حضرت عبدالله ابن عباس رضی الله عنه روایت است كه رسول معظم اسلام صلی الله علیه وسلم فرمودند: تهدید كسانی كه صاحب مال ودارائی هستند قربانی نمی كنند كسانی كه قربانی برای شان واجب است قربانی نمی كنند رسول معظم اسلام تهدید شدیدی را در مورد شان نمودند چنانچه در حدیثی وارد است. عن ابی هریرة رضی الله عنه قال رسول الله  صلی الله علیه وسلم من وجد سعة ولم یضح فلاتقربن مصلانا.  رواه احمد.

ترجمه: از حضرت ابوهریره رضی الله عنه روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: كسیكه صاحب دارائی باشد ومالك نصاب باشد قربانی نكند به نماز جای ما نزدیك نشود یعنی به ما نزدیك نشود. بخاطر اینكه قربانی واجب است  برای آنها واجب را ترك می كنند گناه كار میشوند.

یعنی در روز عید قربان  قربانی واجب است بر هر شخص آزاد مسلمان ومقیم (بر مسافر قربانی واجب نیست) وكسی كه مال ودارائی داشته باشد.

2: علامه ابن نجیم مصری در شرح كنزالدقائق می نویسد: قربانی واجب است بر آزاد، صاحب مال كه از حاجت اصلی او زیاد باشد، مقیم، عاقل بالغ از جانب خود از روز عید قربان تا به روز آخر روزهای عید قربان «از روز دهم ذی الحجه تا قبل از غروب روز دوازدهم» وكسی كه به شهر می نشیند باید كه قبل از نماز ذبح نكند. « بحرالرائق شرح كنز.

3: امام ابوحنیفه رحمت الله فرمودند: قربانی واجب است در هر سال یك مرتبه برای كسانی كه صاحب مال ودارائی هستند وبرای مقیم وعاقل وبالغ دلیل امام ابوحنیفه رحمت الله این حدیث است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: كسی كه صاحب ومال ودارائی است ووسعت قربانی كردن را دارد اگر قربانی نكند به نماز جای ما نزدیك نشود. پس این وعید برای ترك واجب است در غیر واجب این چنین وعیدی نیست پس قربانی واجب است. فقه اسلامی وادله.

پس قربانی بر سر مسلمان، عاقل، بالغ، مقیم، كه از حاجت اصلی خود زیاد تر داشته باشد واجب است، خواه این مال، طلا باشد نقره باشد یا زیورات باشد یا پول نقد یا مال تجارت باشد یا سامان خانه كه از حاجت اصلی زیاد تر باشد یاكدام منزلی كه زیاده از حاجت اصلی باشد. بر سر هر كس كه صدقة فطر واجب باشد برای آن در روزهای عیدالاضحی قربانی كردن نیز واجب است اگر كدام كس آن قدر مال نداشته بود كه با بودن آن صدقه فطر بر آن واجب می شد پس برای آن قربانی واجب نیست.

در قربانی حولان حول شرط نیست یعنی مثل زكات نیست كه از پول ودارائی، طلا، نقره، مال تجارت  او یك سال بگذرد برایش قربانی واجب باشد اگر قبل از روز عید قربان صاحب 15 هزار افغانی  شد برایش قربانی واجب می شود. تا زمانی كه آنها را به مصرف چیزی مشغول نكرده باشد باید قربانی نماید.

وقت قربانی:

طریقه ذبح گوسفند

 وقت قربانی از طلوع صبح روز دهم ذی الحجه آغاز می شود. ووقت آن تا پیش از غروب روز دوازدهم ذی الحجه ادامه می یابد. مگر باید توجه داشت كه برای مردم شهرها، وقریه های بزرگ جواز ندارد كه قربانی ها را قبل از نماز عید ذبح كنند، اما برای مردم قریه های كوچكی كه در آنها نماز عید واجب نیست، جائز است كه قربانی را بعد از طلوع صبح ذبح نمایند.

 افضل؛ ذبح كردن قربانی در روز اول از روزهای عید قربان است، سپس در روز دوم، سپس در روز سوم. ولیكن روز دهم قربانی نمودن بهتر است، اما روز دوازدهم بعد از غروب آفتاب قربانی درست نیست، ومستحب است كه شخص قربانی خود را خودش ذبح كند، اگر عمل ذبح را به نیكوئی انجام داده می توانست. اما اگر چنانچه عمل ذبح را به نیكوئی انجام داده نمی توانست، پس افضل این است كه از غیر خویش در این رابطه كمك بخواهد، وبرای او لازم است تا در وقت ذبح بر سر قربانی خویش حاضر باشد. ومستحب است كه قربانی را در روز ذبح كند. ولیكن اگر آنرا به شب ذبح كرد جواز دارد به همراه كراهیت. اگر نماز عید به روی سببی از اسباب معطل گردانیده شد، پس ذبح قربانی بعد از زوال خورشید جائز است. اگر در شهری جماعت های روز عید متعدد گردید، ذبح كردن قربانی بعد از اولین نمازی كه در این شهر خوانده شده است جواز دارد.

 اگر كسی در شهر پیش از نماز قربانی نمود قربانی آن درست نیست باید دو باره قربانی كند. چنانچه در احادیث ذیل وارد است: عن جندب بن عبدالله قال شهدت الاضحی یوم النحر مع رسول الله فلم یعد ان صلی وفرغ من صلوته وسلم فاذا هو یری لحم اضاحی قد ذبحت قبل ان یفرغ من صلوته فقال من كان ذبح قبل ان یصلی او نصلی فلیذبح مكانها اخری. رواه البخاری ومسلم.

ترجمه: از جندب بن عبدالله روایت است كه یك بار در روز عید قربان در محضر رسول اكرم صلی الله علیه وسلم بودم، به محض اینكه از نماز فارغ شدند نگاهشان بر گوشتهای قربانی افتاد « این قربانیها پیش از نماز ذبح شده بودند» آن حضرت فرمودند: كسانی كه قبل از نماز قربانی كرده اند به جای آن دوباره قربانی كنند« زیرا قربانی آنها چون قبل از نماز بوده صحیح نیست.

عن البراء بن عازب رضی الله عنه قال خطبنا النبی صلی الله علیه وسلم یوم النحر فقال ان اول مانبذأ به فی یومنا هذا ان نصلی ثم نرجع فننحر فمن فعل ذلك فقد اصاب سنتنا ومن ذبح قبل ان نصلی فانما هو شاة لحم عجله لاهله لیس من النسك فی شئ. رواه البخاری ومسلم.

ترجمه: از براء بن عازب رضی الله عنه روایت است كه رسول اكرم صلی الله علیه وسلم در روز عید قربانی خطبه ای ایراد فرمودند: وبیان داشتند اولین وظیفة ما امروز این است كه نخست نماز عید بخوانیم وبعد از آن باز گشته قربانی كنیم هر كس چنین كند طبق روش ما درست عمل كرده است وهر كس پیش از نماز قربانی كرد قربانی او صحیح نمی شود بلكه او به منظور گوشت خوری خانوادة خویش گوسفندی ذبح كرده است.

عن عبدالله بن قرط عن النبی صلی الله علیه وسلم قال ان اعظم الایام عند الله یوم النحر ثم یوم القر « قال ثور هو الیوم الثانی» قال وقرب لرسول الله صلی الله علیه وسلم بدنات خمس او ست فطفقن یزدلفن الیه بایتهن یبدء. رواه ابوداود.

ترجمه: از عبدالله بن قرط روایت است كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: بزرگترین وبا عظمت ترین روزها به نزد الله، روز عید قربانی است، پس از آن روز بعدی « یعنی روز یازدهم ذی الحجه» لذا تا جائی كه ممكن است در روز اول یعنی دهم ذی الحجه قربانی شود واگر تأخیر شد در روز بعد از آن یعنی یازدهم واگر تأخیر شد در روز بعدی یعنی دوازدهم قربانی شود در این روز قربانی ادا می شود، راوی حدیث عبدالله بن قرط رضی الله عنه بعد از نقل این ارشاد رسول اكرمصلی الله علیه وسلم مشاهدة عجیب وغریب خود را بیان می كند كه : یك بار پنج ویا شش شتر برای قربانی به نزد آن حضرت آورده شد پس هر یك از آنها سعی می كرد تا خود را به آن حضرت نزدیكتر كند وزود تر از دیگران ذبح گردد.

 این یك معجرة رسول معظم صلی الله علیه وسلم است كه این شتران مبادرت می ورزیدند كه هر كدام زود تر خود را نزد رسول معظم اسلام برسانند كه آنها را ذبح كنند. در آن وقت خداوند در آنها این شعور را پیدا كرده بود كه فداشدن در راه واز دست محبوب ورسول برگزیدة او حضرت محمد صلی الله علیه وسلم ذبح شدن چه سعادت بزرگی برای آنها خواهد بود.

لذا هر یك از  آنها با این آرزو به آن حضرت نزدیك می شد كه قبل از دیگران ذبح گردد.

همه آهوان صحرا سر خود نهاده بر كف           به امید آنكه روزی به شكار خواهی آمد

علماء اتفاق دارند بر اینكه با فضیلت ترین روز برای قربانی كردن روز اول عید قربان است پیش از زوال آفتاب.امام ابوحنیفه رحمت الله می فرمایند: زمان قربانی از طلوع فجر روز عید شروع میشود ودوام دارد تا قبل از غروب آفتاب روز سوم، برای مردم شهر جواز ندارد كه قبل از نماز عید قربانی نمایند واما مردم قریه های كه در آن نماز عید خوانده نمی شود میتوانند بعد از طلوع صبح قربانی نمایند. در شب قربانی كردن مكروه تنزیه میباشد بخاطر اینكه احتمال میرود كه خطا كند هنگام ذبح. دلیل امام ابوحنیفه رحمت الله در مورد اینكه قبل از نماز قربانی جواز ندارد این است كه حضرت براء ابن عازب روایت نمودند كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: كسی كه قبل از نماز قربانی را ذبح كند برای نفس خود وبخاطر گوشت خوری ذبح كرده است.وهمچنین حضرت انس روایت می كند كه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: كسی كه قبل از نماز ذبح كند باید كه دو باره ذبح كند واگر كسی كه بعد از نماز قربانی را ذبح كند به تحقیق كه قربانی او تمام شده است.

واما دلیل علماء در مورد تحدید  وقت به سه روز این روایت است كه از حضرت عمر وحضرت علی وابن عباس روایت است كه فرمودند: روزهای قربانی سه روز است افضل ترین آن روز اول عید میباشد. حضرت ابن عمر رضی الله عنه می فرماید: قربانی دو روز بعد از روز عید میباشد.  فقه اسلامی وادله.

مسائل قربانی:

قربانی صحت ندارد مگر با چهار پایان شتر، گاه، گاو میش، گوسفند، وذبح كردن حیوان وحشی در قربانی جواز ندارد.

گوسفند برای یك نفر بسنده است. وشتر، گاو وگاومیش از جای هفت كس بسنده است، به شرط اینكه سهم هر كدام از آنها یك هفتم آن باشد. پس اگر سهم یكی از آنان از یك هفتم كم گردید قربانی آنها صحیح نمی شود. وذبح كردن گاو، گاومیش وشتر در قربانی از جای هفت شخص فقط در صورتی صحیح است كه هر كدام از آنان با ذبح كردن آن ارادة قربت به سوی خدای عزوجل را داشته باشند. اما اگر چنانچه یكی از آنان ارادة آنرا داشت تا از گوشت آن استفاده نماید، پس قربانی تمام آنها صحیح نمی شود.

 وقربانی از گوسفند فقط در آن گوسفندی جواز دارد كه یك سال تمام را كامل نموده ودر سال دوم داخل شده باشد. ودر قربانی، ذبح كردن گوسفند میش شش هفت ماهه ای كه اكثر سال بر وی گذشته باشد، وچنان چاق وفربه باشد كه یك ساله به نظر آید جایز است.

 قربانی از گاو وگاومیش جواز ندارد مگر آنچه كه دوسال را كامل نموده ودر سال سوم داخل شده باشد.

 قربانی از شتر جواز ندارد مگر آنچه كه پنج سال را تكمیل نموده ودر سال ششم داخل شده باشد.

افضل این است حیوانی كه در قربانی ذبح می شود چاق وفربه بوده از تمام عیبها سالم بوده باشد.

 ولیكن اگر حیوان «جماء» بود وآن حیوانی است كه خلقتا شاخ ندارد ذبح آن برای قربانی جائز است. همچنین اگر حیوانی را ذبح نمود كه بعضی از شاخ آن شكسته وقطع شده بود، ذبح آن برای قربانی جواز دارد. اما اگر شكستگی به مخ حیوان رسیده بود، پس ذبح آن برای قربانی صحت ندارد. «هدایه بحث عیوب اضاحی وفتاوی قاضیخان صـ 334 جـ 4»

 همچنین اگر حیوان خصی شده ای را ذبح نمود جواز دارد، بلكه این اولی واحسن است، زیرا كه گوشت آن پاكیزه تر ولذیذ تر می باشد. «عینی شرح كنز الدقایق صـ 204 جـ 2 طبع اشعة اللمعات صـ 651 جـ 1 بحث اضحیه»

اما خوردن خصیه مال حلال مكروه تحریمی است كه كراهت آن قریب به حرام است. « فتاوی كاملیه صـ 339» كتاب الذبائح وفتاوی تنقیح الحامدیه صـ 232 جـ 2 كتاب الذبائح ودیگر این مسئله تقریبا در عموم كتب فقه وفتاوی موجود است.

 همچنین اگر حیوان گرگینی را ذبح نمود جواز دارد به شرط اینكه چاق وفربه باشد. اما اگر چنانچه حیوان گرگین لاغر بود، پس ذبح آن برای قربانی جواز ندارد. عینی شرح هدایه صـ 41 جـ 12 زیلعی شرح كنز صـ 5 جـ 6»

 همچنین اگر حیوانی را ذبح كرد كه دیوانه بود، جواز دارد، اگر چنانچه دیوانگی او را از چریدن باز نمی داشت. اما اگر دیوانگی او را از چریدن باز می داشت پس ذبح آن برای قربانی جواز ندارد. « زیلعی شرح كنز صـ 5 جـ 6 وهدایه بحث عیوب اضاحی»

ذبح حیوان نابینا در قربانی جواز ندارد. همچنین ذبح حیوان یك چشمی كه چشم دیگر آن از بین رفته است در قربانی جواز ندارد.« مجمع الانهر صـ 519 جـ 2»

 همچنین ذبح حیوان لنگی كه به سوی قربانگاه رفته نمی تواند جواز ندارد. اما آن حیوان لنگی كه با سه پای خویش راه می رود، وپای چهارم را بر زمین  می گذارد تا به وسیلة آن بر راه رفتن یاری بجوید، ذبح آن برای قربانی جواز دارد. « فتح القدیر صـ 433 جـ 8»

همچنین حیوانی كه یك پای آن قطع شده باشد قربانی كردن آن جواز ندارد. « مجمع الانهر صـ 519 جـ 2»

 همچنین ذبح حیوان لاغری كه لاغری آن به حدی رسیده است كه در استخوان وی مغزی نیست، برای قربانی جواز ندارد.

 همچنین ذبح حیوانی كه گوش آن قطع شده است، ویا دم آن قطع شده است، برای قربانی جواز ندارد. همچنین ذبح حیوانی كه اكثر گوش وی، یا اكثر دم وی از بین رفته است برای قربانی جواز ندارد.

اما اگر دو سوم گوش آن باقی ماند ویك سوم آن از بین رفت، پس ذبح آن برای قربانی صحیح است. عینی شرح هدایه صـ 35 جـ 12»

 همچنین ذبح حیوانی كه دندانهای آن شكسته است برای قربانی جواز ندارد  اما اگر اكثر دندانهای آن باقی مانده بود، پس ذبح آن برای قربانی صحت دارد. فتوای قاضیخان صـ 334 جـ 4»

همچنین ذبح حیوانی كه خلقتا دارای گوش نیست برای قربانی جواز ندارد.« هدایه بحث عیوب»

 همچنین قربانی حیوانی ك سر پستانهای آن قطع شده است صحت ندارد. اگر یك پستان بز وگوسفند خشك شده باشد پس قربانی شان جواز ندارد« شامی صـ 213 جـ 5»

 اگر هر دو پستان گاو وگاومیش وشتر خشك شده باشد برای قربانی درست نیست. « كفایة المفتی صـ 187 جـ 8 فتوی عالمگیریه صـ 299 جـ 5»

حیوانی كه بینی آن قطع شده باشد قربانی كردن آن درست نیست.« تبیین الحقایق شرح كنز الدقایق مشهور به زیلعی صـ 5 جـ 6 عالمگیری صـ 298 جـ 5 »

گوسفندی كه پشم آن گرفته شده باشد یعنی كل شده باشد قربانی میشود اما علما گفته اند كل كردن پشم گوسفند قبل از ذبح مكروه است باید آن پشم را صدقه كند واگر قیمت آنرا هم صدقه كند جواز دارد واگر باندازه پشم علف داده باشد درینصورت صدقه كرده آن ضرور نیست واز ینقبیل است شیر آن. « فتاوی بزازیه بر حاشیه عالمگیری صـ 294 جـ 6»

حیوانی كه دم ویا دمبة آن یا دوگوش بریده شده باشد در قربانی جواز ندارد.« فتاوی هندیه مشهور به عالمگیریه صـ 297 جـ 5»

حیوان قربانی اگر زبانش قطع بود اگر به علف خوردن او ضرر نكرده بود رواست كه قربانی شود.

حیوانیكه در اصل خلقت زبان نداشته باشد اگر بز وگوسفند بود جواز دارد نه از گاو. « هندیه صـ 298 جـ 5 وخلاصة الفتاوی صـ 330 جـ 4»

جانوریكه برای قربانی خریداری شده بود گم شد بناء صاحب آن « حیوان گم شده» حیوان دیگری خرید سپس آن حیوان گمشده پیدا شد اگر آن شخص غریب باشد بر سرش قربانی هر دو جانور واجب میگردد اگر آن شخص غنی باشد بر سرش قربانی یكی ازان دو واجب میگردد « شرح البدایه صـ 446 جـ 4»

 گوشت قربانی را خودتان بخورید وبرای خویشاوندان تان بدهید وبرای فقیرهای محتاج خیرات كنید در خیرات از ثلث گوشت جانور قربانی كم نكنید بهتر این است كه كم از كم ثلث را خیرات كنید اگر كدام كس كمتر از ثلث را خیرات كند پس نیز كدام گناه نیست« شرح التنویر صـ 320 جـ 5»

 افضل این است كه گوشتهای قربانی را به سه قسمت تقسیم نماید: یك قسمت آنرا صدقه دهد، ویك قسمت آنرا برای خود وخانوادة خویش ذخیره كند، وقسمت دیگر را برای نزدیكان ودوستان خویش بفرستد. اگر تمام گوشتهای قربانی را صدقه داد پس این افضل است. واگر تمام گوشتهای قربانی را برای خود وخانوادة خویش ذخیره كرد این نیز جواز دارد اما خوب كاری نیست.

 اگر چنانچه قربانی نذر كرده شده بود، پس برای نذر كننده مطلقا خوردن از آن حلال نیست، بلكه باید تمام آنرا صدقه دهد.

 برای قربان كننده جائز است تا پوست قربانی را برای استفادة خود به كار گیرد، ولیكن اگر پوست قربانی را برای طالب علمان، غریب ومسافر مدرسه های دینی بدهد بهتر است. قیمت پوست قربانی را خاطر اجرت برای كسی دادن درست نیست زیرا خیرات كردن آن ضروری است حتی دادن پوست قربانی به عوض امامت وتدریس نیز درست نیست « شرح التنویر صـ 321 جـ 5 »

ولیكن پوست قربانی را برای اجرت قصاب درست نیست. وهمچنان مزد قصاب را از گوشتهای قربانی نپردازند ونه از بهای پوست آن. اگر پوست را همرای گوسفند پلاواند مشكلی نیست اما بهتر اینست كه پوست كند وپوست آنرا خیرات دهد.

از طرف مرده ها هم میتوان قربانی نمود اگر استطاعت باشد بهتر است كه از طرف پدر ومادر مرده ی خود یا از طرف بزرگان دین ومشایخ عظام وپیغمبران بالخصوص سیدنا ومولانا حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم یا از طرف ازواج مطهرات ایشان وصحابة كرام رضی الله عنه قربانی نماید كه موجب اجر عظیم خواهد بود.

 بعضی افراد كه بر خودشان قربانی نمودن واجب است بجای اینكه برای خودشان قربانی نمایند ترك نموده لیكن از طرف شخص زنده ویا مردة خانوادة خود یا از طرف بزرگی قربانی میكنند كه این اشتباه است چونكه این طور افرادی اولا باید از طرف خودشان قربانی نمایند برای اینكه واجب است واز طرف دیگران مستحب است.

بهتر است كه حیوان قربانی را چند روز قبل پرورش دهند دوشیدن شیر حیوان قربانی وچیدن پشم آن جائز نیست اگر شخصی اینطور نمود بر او واجب است كه خود آن چیز یا قیمت آنرا صدقه نماید« بدائع الصنایع »

 قبل از قربانی كردن باید چاقو خوب تیز شود ونباید حیوانات قربانی روبروی یكدیگر ذبح گردند وبعد از ذبح در پوست كشیدن وقطعه كردن گوشت نباید عجله شود تا اینكه كاملا سرد شود « بدائع الصنایع»

دعا مکنیم قربانی هایتان مورد قبول بارگاه الهی واقع شود عید خوب و خوشی داشته باشید –  انجمن سایت فروغ هدایت.

حامد پنام مروی

خوشحالم از اینکه پیام الهی و مقالات اسلامی را برای شما عزیزان میرسانم.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *