زکات فطر

زکات فطر (سرسایه روزه)

زکات فطر، بر همۀ مسلمانان، زن و مرد، کوچک و بزرگ، آزاد و برده واجب است. حضرت عبدالله بن عمر رضی الله عنهما می‌فرماید: «رسول الله صلی الله علیه وسلم زکات فطر را به مقدار یک «صاع» (پیمانه كیل است كه تقریبا برابربا دو كیلو و چهارصد و هشتاد گرام می‌باشد ولی برای احتیاط بهتر است كه سه كیلو پرداخت نماید). از خرما یا جو بر هر برده و آزاده، مرد و زن، کوچک و بزگ، از مسلمانان فرض گردانید. و امر فرمودند که پیش از بیرون رفتن مردم برای نماز (عید) پرداخت شود». (صحیح البخاری (1503) و مسلم (984).

حکمت آن: به‌خاطر نقص، لغو و سخنان بیهوده و لغزش‌ها و خلل‌هایی که در روزۀ انسان بوجود آمده، و همچنین به‌خاطر این‌که کمک و مددی باشد برای فقراء و مستمندان تا بتوانند در روز عید در جشن و شادی شریک باشند، پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم زکات فطر را واجب گردانیده است.

حضرت عبدالله بن عباس رضی الله عنهما می‌فرماید: «پیامبر صلی الله علیه وسلم به‌خاطر پاکیزگی و تزکیۀ روزه‌دار از امور بیهوده و ناشایست. به‌خاطر این‌که غذا و رزقی برای مستمندان باشد، زکات فطر را واجب گردانید. پس کسی که قبل از نماز عید آن را ادا کند. زکات پذیرفته شده است. وکسی که آن را بعد از نماز ادا نماید، صدقه‌ای ازصدقات محسوب می‌شود». (حدیث حسن است، امام ابو داود (1609) و ابن ماجه (1827) روایت كرده‌اند).

بر چه کسانی واجب است؟: برتمام کسانی که تا آخرین غروب آفتاب روز رمضان زنده هستند زکات فطر واجب است. پس بر هرمسلمان واجب است که از خودش و همچنین کسانی که نفقۀ آن‌ها برعهده‌اش است مانند: فرزند و همسر، پدر و مادر، زکات فطر را پرداخت نماید. مشروط بر این‌که در شب عید علاوه از قوت و نیاز ضروری خود و فرزندانش چیزی اضافه داشته باشد.

مقدار و نوع آن: مقدار زکات فطر یک صاع از غذا و قوتی است که مصرف آن در میان مردم بیشتر رواج دارد. در احادیث برخی از انواع آن‌ها ذکر شده مانند: «گندم، جو، کشمش، خرما، کشک». (صحیح مسلم (985,984) و شرح امام نووی (4/69)).

اکنون بیشتر مردم برنج مصرف می‌کنند می‌توان برنج را به‌عنوان زکات فطر پرداخت نمود.

امام نووی می‌فرماید: «عموم فقها پرداخت قیمت زکات را جایز نمی‌دانند، ولی ابو حنیفه آن را جایز دانسته است». (شرح صحیح مسلم (4/69).

زمان پرداخت: جایزاست از اول ماه رمضان پرداخت گردد، و مستحب است که یک‌روز یا دو روز قبل از عید پرداخت شود، تا قبل از نماز عید می‌توان پرداخت کرد، اما آگر تابعد از نماز عید تأخیر نمود صدقه‌ای از صدقات به‌شمار می‌آید.

  • به کسانی که مستحق زکات هستند زکات فطر پرداخت می‌شود که عبارتند از هشت گروهی که قرآن کریم آن‌ها را نام برده است:

﴿إِنَّمَا ٱلصَّدَقَٰتُ لِلۡفُقَرَآءِ وَٱلۡمَسَٰكِينِ وَٱلۡعَٰمِلِينَ عَلَيۡهَا وَٱلۡمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمۡ وَفِي ٱلرِّقَابِ وَٱلۡغَٰرِمِينَ وَفِي سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱبۡنِ ٱلسَّبِيلِۖ فَرِيضَةٗ مِّنَ ٱللَّهِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ٦٠﴾ [التوبه:60].

«زکات‌ها برای فقراء و مساکین و کارگزاران جمع‌آوری آن و کسانی که (برای گروید نشان به اسلام و همچنین پایداریشان بردین) جلب محبت‌شان می‌شود، برای (آزادی) بردگان، و (پرداخت بدهی) بدهکاران، و (به مجاهدان) در راه الله، وواماندگان در راه (می‌باشد، این) (فریضه‌ای) (مقرر شده) از جانب الله است، و الله دانای حکیم است». و من الله التوفیق.

حامد مروی

در این ایام پر برکت و رحمت ما را از نسیم دعا فراموش نکنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *